- Artykuł
Niepozorne błędy, poważne skutki – poznaj przyczyny wypadków
Na placu budowy wystarczy chwila nieuwagi, by doszło do tragedii. Sprawdź, co najczęściej zawodzi.
Budownictwo jest sektorem gospodarki, który ze względu na swoją specyfikę charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem wypadkowości. Ryzyko wystąpienia niebezpieczeństwa jest na tyle duże, że jego wyeliminowanie jest nieosiągalne. By zostało zrealizowane jakiekolwiek przedsięwzięcie budowlane, na terenie placu budowy muszą pracować ciężkie maszyny, niebezpieczne urządzenia, a sami pracownicy pracują na wysokościach. Roboty często prowadzone są na terenie otwartym, na którym człowiek nie jest w stanie zapanować nad warunkami atmosferycznymi czy innymi czynnikami z zewnątrz.
Budownictwo na tle innych branż — co mówią dane (PIP, GUS, CIOP)
Według badań Państwowej Inspekcji Pracy, Głównego Urzędu Statystycznego oraz Centralnego Instytutu Ochrony Pracy, branżę budowlaną zalicza się jako jedną z najbardziej niebezpiecznych gałęzi gospodarki w Polsce. Uwzględniając wskaźniki wypadkowości (poszkodowani na 1000 osób), budownictwo plasuje się wyżej (a co za tym jest bezpieczniejsze) niż górnictwo, gospodarka ściekami i przetwórstwo przemysłowe. Mimo, że nie wyprzedza tych zawodów to nadal notuje wysoki udział wypadków ciężkich i śmiertelnych. Choć budownictwo nie zalicza się do branż o najwyższej wypadkowości per capita, odpowiada ono za znaczący odsetek wypadków śmiertelnych – aż co trzecia ofiara śmiertelna pracowała w tym sektorze. W 2024 roku w budownictwie odnotowano 3 442 wypadki z czego 78 śmiertelnych i 57 ciężkich.
„Łańcuch bezpieczeństwa” w procesie budowlanym
Proces budowlany jest złożonym procesem, na którego bezpieczeństwo składa się wiele czynników zarówno ekonomicznych, prawnych jak i indywidualnych. By praca w branży budowlanej była bezpieczna, musi zostać spełniony szereg wymagań, który połączony jest ze sobą nierozerwalnym łańcuchem zależności. Gdy choć jedno ogniwo zostanie przerwane, skutki mogą być tragiczne, bowiem bezpieczeństwo na placu budowy jest fundamentalną podstawą każdego procesu inwestycyjno-budowlanego oraz jego sfinalizowania.
Najczęstsze wypadki na placu budowy
Jakie zatem czynniki są głównymi czynnikami wpływającymi na niebezpieczeństwo na placach budowy? Na podstawie obserwacji, statystyk oraz badań literaturowych jesteśmy w stanie wymienić kilka podstawowych zjawisk wpływających na wypadki budowlane.
Niepoprawne działanie urządzeń budowlanych, które z racji swoich gabarytów i siły same w sobie stanowią duże zagrożenie. Maszyny powinny być w każdym stopniu sprawne, plac budowy zaś odpowiednio zagospodarowany, ze strefami bezpiecznymi, a ich operatorzy powinni posiadać odpowiednie uprawnienia, które pozwalają na ich obsługę.
Praca na wysokości oraz upadki, które stanowią aż 37,6% ogólnej liczby wypadków na placach budowy.
Przysypanie i zasypanie pracownika ziemią – 7,3% wypadków.
Uderzenie, pochwycenie lub przygniecenie pracownika przez maszyny oraz narzędzia – 5,1% wszystkich wypadków.
Niska edukacja w zakresie BHP, a co za tym idzie poziom świadomości społeczeństwa w zakresie prawa i obowiązków bezpieczeństwa pracy jest niski.
Presja czasu oraz presja ekonomiczna.
Problem alkoholowy – pracownicy budowlani zajmują niechlubne miejsce w czołówce zawodów, w których odsetek osób spożywających alkohol w trakcie pracy jest znaczący. Jest on na trzecim miejscu wśród głównych czynników ryzyka utraty zdrowia.
Spory odsetek wypadków (40%) stanowią przyczyny organizacyjne.
W przypadkach śmiertelnych, główną przyczyną wypadków jest znaczne odchylenie się od standardowego procesu pracy: utrata kontroli nad narzędziem lub maszyną, pośliźnięcie się na mokrej lub zlodowaciałej powierzchni, potknięcie.
Znaczny procent stanowią również rozerwania, pęknięcie, uszkodzenia, wybuch materiałów łatwopalnych lub wydarzenia związane z elektrycznością.
Co ciekawe, niezwykle częstą przyczyną wypadków jest również brawura oraz ryzykanctwo pracowników. Dużym problemem na Polskim rynku pracy jest brak wykwalifikowanej kadry pracowniczej.
Przyczyny wypadków — perspektywa GUS
Do najczęstszych przyczyn bez zmian zalicza się: nieprawidłowe zachowanie pracownika (>60% wszystkich zgłoszonych wypadków), niewłaściwy stan czynnika materialnego oraz brak lub niewłaściwe posługiwanie się czynnikiem materialnym. Wnioski są jednoznaczne: przestrzeganie przepisów BHP w budownictwie jest koniecznością.
Centralny Instytut Ochrony Pracy definiuje Bezpieczeństwo i Higienę Pracy jako zbiór norm prawnych oraz środków o charakterze badawczym, organizacyjnym oraz technicznym, których celem jest zapewnienie pracownikowi odpowiednich warunków pracy, aby wykonywanie jej było jak najbardziej produktywne. W literaturze można rozróżnić pojęcia bezpieczeństwa oraz higieny pracy. Wówczas bezpieczeństwo jest ochroną życia, higiena zaś ochroną zdrowia. Można zatem uznać, że bezpieczeństwo to stan spokoju pewności oraz braku poczucia zagrożenia.
Czynniki chemiczne i oznakowanie GHS/CLP
Branża hydroizolacyjna również dokłada swoją cegiełkę w ewentualnym zagrożeniu zdrowia oraz życia. Substancje zawarte w niektórych produktach mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie i życie ich użytkowników (na etapie wbudowywania), na swojej etykiecie posiadają więc one piktogramy.
GHP (Globally Harmonized System) to system klasyfikacji i oznakowania chemikaliów stosowanego m.in. w Unii Europejskiej zgodnie z rozporządzeniem CLP (WE nr 1272/2008). Informują one o rodzajach zagrożeń związanych z substancjami chemicznymi i mieszaninami, które mogą występować na opakowaniach produktów stosowanych również w budownictwie. Stosowanie tych symboli ma na celu ochronę zdrowia pracowników i środowiska.
Środki Ochrony Indywidualnej
Bezpieczeństwo podczas pracy z produktami oznakowanymi piktogramami GHS zapewniają ŚOI: odzież ochronna, ochrona kończyn, głowy, twarzy, oczu, słuchu, dróg oddechowych oraz środki izolujące cały organizm. Według danych Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy, wdrożenie ŚOI przyczyniło się do redukcji wypadków w miejscu pracy o około 25% w ciągu ostatnich dwóch dekad.
Kontekst międzynarodowy: ILO i Eurostat
Według International Labour Organization, każdego roku niemal 3 miliony pracowników na świecie umiera na skutek obrażeń, wypadków lub chorób związanych z pracą. Eurostat (2022) raportuje 2,97 mln wypadków nieśmiertelnych oraz 3 286 wypadków śmiertelnych w UE. Wypadkowość rośnie, choć liczba wypadków śmiertelnych nieznacznie spada. Budownictwo pozostaje sektorem o najwyższym ryzyku wypadków nieśmiertelnych i z dużym udziałem wypadków śmiertelnych.
Kultura bezpieczeństwa: prawo, standardy, procedury i codzienna dyscyplina
Bezpieczeństwo w budownictwie to złożony i wielowymiarowy obszar, który wymaga stałej uwagi, świadomości oraz współpracy wszystkich uczestników procesu budowlanego. Zarówno przepisy prawa, standardy techniczne, jak i odpowiedzialne zachowania indywidualne tworzą system naczyń połączonych, którego celem jest ochrona życia i zdrowia pracowników. Bezpieczeństwo na budowie nie jest kwestią przypadku, lecz efektem świadomego zarządzania ryzykiem i odpowiedzialności każdego uczestnika procesu budowlanego. Najczęstsze zagrożenia – od pracy na wysokości, przez obsługę maszyn, po czynniki chemiczne i środowiskowe – można skutecznie ograniczyć dzięki odpowiednim procedurom, szkoleniom i kulturze pracy. Pamiętajmy, że nawet najbardziej zaawansowane technologie i rygorystyczne normy nie zastąpią zdrowego rozsądku i codziennej dbałości o przestrzeganie zasad bezpieczeństwa. Tylko w ten sposób można zminimalizować ryzyko i sprawić, by każdy uczestnik procesu budowlanego mógł bezpiecznie wrócić do domu po dniu pracy. Kluczowe jest, by nie lekceważyć żadnego z pozornie „codziennych” zagrożeń – to właśnie rutyna najczęściej prowadzi do tragedii.
Na budowie nie wystarczy budować mury – trzeba też budować bezpieczeństwo. Codziennie. Świadomie.
Bezpieczne stosowanie wyrobów NEXLER — wsparcie techniczne
Wyroby NEXLER zostały zaprojektowane z myślą o skuteczności i trwałości, jednak ich bezpieczne stosowanie wymaga przestrzegania zaleceń technicznych oraz zasad BHP – w razie wątpliwości zawsze warto skonsultować się z naszym działem technicznym (mailowo: dt@nexler.com lub poprzez infolinię: +48 (58) 712 94 44).
Chętnie udzielimy wsparcia i przekażemy wszystkie niezbędne informacje. Jesteśmy tu, aby pomóc – doradzimy, jak bezpiecznie i skutecznie korzystać z produktów NEXLER.
_________________________________________________________
Bibliografia:
[1] J. OBOLEWICZ 2008 Zarządzanie bezpieczeństwem pracy na budowie.
[2] J. OBOLEWICZ 2013 Assessment of legal and administrative health and safety in the construction sector after Poland accession to the European Union. Actual Problems of economics, 12, 447-456.
[3] M.MORKA, 2021 Czynniki wpływające na stan bezpieczeństwa pracy na placu budowy.
[4] E. SZAFRANKO, 2016 Zeszyty Naukowe SGSP 2016, Nr 60/4/2016, Zarządzanie bezpieczeństwem w działalności budowlanej a ocena czynników zagrożenia.
[5] Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2022,
[6] Sprawozdanie Głównego Inspektora Pracy z działalności Państwowej Inspekcji Pracy – 2022.
[7] Safety and health at the heart of the future of work; International Labour Organization 2019.
Pozostałe artykuły z kategorii Hydroizolacja dachu, które mogą Cię zainteresować
Instruktaż wideo
Jak dobrze podłoże? Gruntowanie przed renowacją pokrycia dachowego
Zobacz, jak prawidłowe przygotowanie i gruntowanie podłoża decydują o szczelności i trwałości renowacji dachu na lata.
ArtykułParoizolacja dachu bez mitów - czym jest i jak ją dobrać?
Dach może być dobrze ocieplony, a mimo to nie chronić w pełni przed stratami ciepła. Sprawdź, dlaczego paroizolacja dachu to nie drobiazg, lecz element ważny dla trwałości termoizolacji.
ArtykułRenowacja dachów płaskich – możliwości współczesnych technologii
Remont dachu płaskiego nie zawsze oznacza zrywanie starego pokrycia i długie prace, bo współczesne technologie pozwalają dobrać zakres renowacji do realnego stanu dachu.